معرفی روم "CURRENT TRANSFOEMER(CT)"

یکی از تجهیزاتی که امکان تست آن با دستگاه "AMT" وجود دارد،"CT" یا ترانسفورماتور جریان  است. "CT"ها کاربرد فراوانی در تبدیل جریان بالای یک سیستم الکتریکی به جریانی قابل اندازه گیری برای رله‌ها و تجهیزات اندازه‌گیری دارند و به دوسته کلی ""Measuring" و "Protection" تقسیم می‌شوند. تفاوت این دو دسته علاوه بر دقت نسبت تبدیل یا همان کلاس دقت، به سطح اشباع برمی‌گردد. با توجه به اینکه "CT"های "Measuring" جهت استفاده تجهیزات اندازه‌گیری به کار می‌روند، در هنگام وقوع خطا، اگر جریان وارد شده به این تجهیزات، بیش از حد افزایش یابد منجر به آسیب و خسارت به تجهیرات می‌شود. اما "CT"های "Protection" جهت استفاده رله‌ها به کار می‌روند و با توجه به اینکه عملکرد رله وابسته به مقدار جریان خطاست، این "CT"ها باید بتوانند جریان خطای شبکه را با کمترین میزان خطا به ثانویه منتقل کنند.

در رسم مدار معادل این ترانس، "CT" یک ترانس عادی با نسبت تبدیل 1:N است. "Rp" و "Xp" معادل انتقال یافته "CT" به سمت ثانویه و "Rs" و "Xs" نشان‌دهنده مقاومت و شار پراکندگی ثانویه "CT" هستند.در شاخه موازی "Re" و "Rh" به ترتیب نشانگر تلفات فوکو و هیسترزیس هسته و "L" هم اندوکتانس مغناطیس‌کنندگی یا سلف ثانویه "CT" است. در مدار معادل "CT"، برخلاف ترانسفورماتورهای عادی، شاخه موازی در سمت ثانویه قرار می‌گیرد و همین شاخه دلیل اشباع هسته در جریانات بالاست. با توجه اینکه در "CT" مقاومت اولیه و شار پراکندگی ناچیز است، از "Rp"، "Xp" و "Xs" صرف‌نظر می‌شود.

در صفحه "Start" نرم‌افزار با کلیک روی "Current Transformer(CT)" روم تست "CT" باز می‌شود. در تست‌های قابل انجام با دستگاه AMT 105، R_ct، منحنی اشباع، و نسبت تبدیل، به دو روش جریانی و ولتاژی به دست می‌آید. علاوه بر این‌ها تست اندازه گیری burden متصل به ثانویه CT هم توسط این دستگاه قابل انجام خواهد بود. دو زبانه "Test Object" و "Megger" هم به ترتیب برای وارد کردن اطلاعات نامی "CT" و نتایج تست "Megger" مورد استفاده قرار می‌گیرند.

هر ماژول برای اجرای تست به یک سری اطلاعات درباره تجهیز نیاز دارد. این اطلاعات در قسمتی به نام "Test Object" وارد می‌شود. در بخش "General Information" اطلاعات عمومی و کلی مربوط به "CT" که باید در گزارش خروجی ثبت شود، وارد می‌شود. در فیلد "Company" نام شرکت ، "Country" نام کشور، "Station" نام و آدرس پست برق و مکان نصب "CT"، "Manufacturer" نام شرکت سازنده "CT"، "Type" مدل "CT"، "CT Serial Number" شماره سریال ، "Feeder/Bay" نام فیدری که "CT" روی آن نصب شده، "Phase" شماره فاز، "IEC-ID" کد استاندارد "IEC" درج شده روی پلاک "CT"، "Core Number" تعداد هسته‌های "CT"، "Tap" تعداد تپ‌های "CT" و در فیلد "Additional Information" هم اطلاعات اضافی برای درج در گزارش خروجی وارد می‌شود. در بخش "Extra Data"، در فیلد "Date" تاریخ انجام تست به صورت میلادی، در فیلد "Tested By" مشخصات فردی که تست را انجام داده و در فیلد "Approved By" هم مشخصات ناظر وارد می‌شود.

در بخش "Accessories" با زدن تیک گزینه "Easy Mode" شکل سربندی‌ تست‌ها عوض می‌شود. این سربندی مطابق با بردی است که شرکت وبکو آن را برای تست "CT" طراحی کرده است. این برد روی پنل جلوی دستگاه قرار می‌گیرد و روی آن رله‌هایی قرار گرفته که سربندی‌ پنل جلوی دستگاه را به صورت اتوماتیک انجام می‌دهد که باعث سهولت در انجام تست می‌شود. در بخش "Test Setting" اطلاعات اصلی "CT" که در محاسبات نقطه زانویی و ارزیابی تست‌ها تا‌ثیرگذار است، وارد می‌شود. در فیلد "Core Type" نوع هسته "CT" از بین دو گزینه "Measuring" و "Protection" انتخاب می‌شود. در فیلد "Class"، کلاس دقت "CT" مشخص می‌شود. اگر "CT" از نوع "Measuring"  باشد، کلاس دقت های موجود در فیلد کشویی مانند "0.5s" بیانگر این است که در 100 تا 120 درصد جریان نامی عبوری از اولیه‌ی "CT"، حداکثر به این میزان بر حسب درصد ممکن است خطای اندازه گیری وجود داشته باشد. اگر "CT" از نوع "Protection" باشد کلاس دقت‌های مختلفی وجود دارد که با توجه به نوع "CT" یکی از آن‌ها انتخاب و اطلاعات مورد نیاز برای هر "CT" در بخش "Nominal Values" نمایش داده می‌شود.

مثلا اگر کلاس دقت "10P or 10Pr"  انتخاب شود با توجه به مقدار "ALF" در "CT"، در "ALF" برابرِ جریان نامیِ اولیه، حداکثر 10 درصد خطا وجود دارد. یعنی اگر مقدارِ "ALF" برای یک "CT" با کلاس دقت "10P"، 20 باشد، در 20 برابر جریان نامی عبوری از اولیه‌ی "CT"، اگر "Burden" نامی به ثانویه‌ی آن متصل باشد، حداکثر 10 درصد خطای اندازه گیری وجود دارد. در فیلد "Applied Standard" استاندارد به کار رفته برای "CT" انتخاب می‌شود. در فیلد "Class Mutiplier" یک ضریب بین "0.2" تا "1" تعریف شده تا در کلاس دقت ضرب شود. این ضریب کلاس دقت "CT" را در تست نسبت تبدیل سخت‌گیرانه‌تر می‌کند. یعنی اگر کلاس دقت "CT" برابر با "10P" و ضریب دقت آن "0.8"  باشدT در "ALF" برابر جریانِ نامیِ اولیه، حداکثر خطای "CT" 8 درصد است.

در بخش "Nominal Values" با توجه به نوع و کلاس "CT" مقادیر نامی مربوط به آن وارد می‌شود. در فیلد "Primary Current" جریان اولیه‌ی "CT"،"Secondary Current" جریان ثانویه‌ی، "Frequency" فرکانس نامی ،  "Burden" توان ظاهری" و در فیلد "Max Rct" مقدار مقاومت ثانویه‌ در دمای مشخص شده بر روی پلاک آن (معمولا 75 درجه)  وارد می‌شود. فیلد "Fs" یا "Security Factor" به معنی ضریب ایمنی "CT"ِ اندازه‌گیری بوده و نسبتِ حدِنامیِ جریان اولیه به جریان نامیِ اولیه تعریف می‌شود. توجه داشته باشید که مقدار "Fs" واقعی وابسته به بردن متصل شده به "CT" می‌باشد. در صورتی که بردن متصل شده به "CT" کمتر از بردن نامی آن باشد مقدار "Fs" بیشتر شده و "CT" در جریان بالاتری به اشباع می‌رود. برای مثال وقتی مقدار "Fs" یک "CT" 5 است، این "CT" در 5 برابر جریان نامی به اشباع می‌رود.

فیلد "ALF" یا "Accuracy Limit Factor" به معنی ضریب حد دقت "CT"ِ حفاظتی بوده و نسبتِ حدِ دقتِ جریان اولیه به جریانِ نامی تعریف می‌شود. مقدار "ALF" واقعی هم وابسته به بردن متصل شده به ثانویه‌ی "CT" حفاظتی می‌باشد و مقدار آن با افزایش "Burden" اتصالی، کاهش می‌یابد. در فیلد "Cos(phi)" ضریب توان "CT"، "Actual Burden"، (Burden) واقعی متصل شده به "CT"و در فیلد "Ambient Temperature" هم دمای محیط وارد می‌شود که به طور پیش‌فرض 25 درجه سانتی‌گراد است. اگر کلاس دقت "CT" از نوع "X or PX"، "PXR"، "TPX"، "TPY" و "TPZ" باشد گزینه‌هایی مانند "Exciting Current(Ie)"، "Kssc"، "Rb"  و ... به بخش "Nominal Values" اضافه می‌شوند که این اطلاعات باید از روی پلاک "CT" وارد شوند. این موارد اطلاعاتی هستند که در تخمین نقطه زانویی برای تست اشباع استفاده می‌شوند. برای مشاهده نحوه تاثیرگذاری این پارامترها می‌توانید به زبانه Excitation Test بروید و با نگه داشتن نشانگر "Mouse" روی ولتاژ زانویی تخمینی، رابطه آن را ببینید.

در بخش "Temperature Correction"، فیلد "Winding Material" نوع فلز به کار برده شده در ساخت سیم‌پیچ‌ها از بین دو گزینه "Copper" (مس) و "Aluminum" (آلومینیوم) انتخاب می‌شود. در فیلد "Winding Temp." دمای فعلی سیم‌پیچ "CT"، در فیلد "Reference Temp." دمای مرجع برای اندازه‌گیری مقدار مقاومت سیم‌پیچ‌ها وارد می‌شود تا برای اصلاح مقادیر اندازه‌گیری شده در دماهای مختلف استفاده شود. به طور معمول بر روی پلاک "CT" جلوی مقاومت سیم پیچ ثانویه، دمای مرجع هم نوشته شده که معمولا 75 درجه می‌باشد. در فیلد "Correction Factor" ضریب اصلاح دما با توجه به دمای فعلی محیط و دمای مرجع و همچنین جنس سیم‌پیج توسط نرم‌افزار محاسبه می‌شود که غیرقابل ویرایش می‌باشد. در مواردی ممکن است که در "Test Sheet" همراه "CT"، مقاومت سیم‌پیچ در دمایی غیر از دمای درج شده روی پلاک اندازه‌گیری شده باشد. اگر بخواهید مقدار این مقاومت را وارد کنید با زدن تیک گزینه "R Man.(Ref. Temp.)" می‌توانید مقاومت را وارد کنید در این صورت این مقاومت و دمای آن به عنوان مرجع درنظر گرفته می‌شود و در زبانه "Resistance Test" هم ستون "Temp. Manufacturer" به جدول نتایج اضافه شده که دمای اندازه‌گیری شده توسط کارخانه سازنده به ازای مقاومت محاسبه شده در این تست محاسبه و نمایش داده می‌شود.

عدد وارد شده در فیلد "Number Of Period" کادر "RMS Accuracy"، نشان‌دهنده‌ی تعداد سیکل‌هایی است برای انجام محاسبات استفاده می‌شود. این عدد به صورت پیش‌فرض روی 1 تنظیم شده است هر چه تعداد سیکل‌ها بیشتر شود نرم‌افزار در حالت "AC" سیکل‌های بیشتر و در حالت "DC" زمان بیشتری را برای محاسبات در نظر می‌گیرد. با این کار حجم محاسبات زیاد شده و باعث کند شدن سرعت نرم‌افزار می‌شود اما نتیجه تست با دقت بهتری بدست می‌آید.

در کادر پایین صفحه هم با زدن گزینه "Add To Report" این اطلاعات وارد گزارش خروجی شده و پیغام "The Report was added to the list" نمایش داده می‌شود. می‌توان از نوار سمت راست با انتخاب پنجره "Report" گزارش خروجی را  مشاهده کرد. با کلیک روی گزینه "Delete Report"، در پنجره‌ی "Delete From Report" گزارش اضافه شده از پنجره "Report" حذف می‌شود. اگر گزینه "Set as default" انتخاب شود، اطلاعات وارد شده به عنوان پش‌فرض ذخیره می‌شوند و با هر بار باز کردن روم "Current Transformer(CT)" این اطلاعات نمایش داده می‌شوند. برای فیلم‌های آموزشی این بخش یک CT  حفاظتی 10P10  با نسبت تبدیل 1/500  ،فرکانس 50 هرتز و Burden 15 ولت‌آمپر تست خواهد شد.